INKLYUZIV TA’LIM SHAROITIDA ALOHIDA EHTIYOJLI BOLALARNI TENGDOSHLARI GURUHIGA IJTIMOIY-PEDAGOGIK MOSLASHTIRISH TEXNOLOGIYALARI
Keywords:
Inklyuziv ta’lim, alohida ta’lim ehtiyojlari, ijtimoiy-pedagogik moslashtirish, tengdoshlar guruhiga integratsiya, Universal Design for Learning (UDL), Multi-Tiered System of Supports (MTSS), peer mentoring, o‘yin texnologiyalari, kommunikativ vositalar, oila-maktab hamkorligi, O‘zbekiston ta’lim islohotlari.Abstract
Ushbu maqola inklyuziv ta’lim sharoitida alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalarni (nogironligi bo‘lgan yoki rivojlanishida o‘ziga xos xususiyatlarga ega bolalar) tengdoshlari guruhiga ijtimoiy-pedagogik moslashtirish texnologiyalarini ilmiy asosda o‘rganadi. Tadqiqot O‘zbekistonning normativ-huquqiy bazasi (PQ-4860, PQ-5217, 638-son qarorlar) va xalqaro tajribalar (UNICEF, PMC, Frontiers tadqiqotlari) asosida moslashtirish jarayonining psixologik-pedagogik, ijtimoiy va texnologik jihatlarini tahlil qiladi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, Universal Design for Learning (UDL), Multi-Tiered System of Supports (MTSS), o‘yin asosidagi interaktiv faoliyatlar, peer mentoring, kommunikativ texnologiyalar va oila-maktab hamkorligi kabi texnologiyalar bolalarning ijtimoiy moslashuvini, tengdoshlar bilan munosabatini va jamiyatga integratsiyasini sezilarli darajada yaxshilaydi. Maqola O‘zbekiston inklyuziv ta’lim tizimida ushbu texnologiyalarni qo‘llash bo‘yicha amaliy tavsiyalar beradi, bu esa bolalarning to‘laqonli ijtimoiy rivojlanishiga va teng huquqli ta’lim olishiga hissa qo‘shadi.
References
1.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalarga ta’lim-tarbiya berish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Qarori, 2020-yil 13-oktabr, PQ-4860-son.
2.O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalarga ta’lim berishga oid normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash to‘g‘risida”gi qarori, 2021-yil 12-oktabr, 638-son.
3.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Nogironligi bo‘lgan shaxslarga ko‘rsatilayotgan tibbiy-ijtimoiy xizmatlar sifatini yanada yaxshilash chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Qarori, 2021-yil 9-avgust, PQ-5217-son.
4.UNICEF. (2025). Inclusive Education in Uzbekistan: Progress and Challenges.
5.PMC. (2025). Social participation for students with special needs in inclusive schools: a scoping review.
6.Frontiers in Education. (2025). Inclusive education through technology: a systematic review.
7.ResearchGate. (2025). INKLYUZIV TA'LIMNING MUAMMO VA YECHIMLARI.
8.Devedu.uz. (2024). Inklyuziv ta'lim: nazariya va metodika.
9.CyberLeninka. Inklyuziv ta'lim tizimida ta'lim pedagogikasining ahamiyati.
10.Ed.gov. (2025). Building and Sustaining Inclusive Educational Practices.
