ALISHER NAVOIY G‘AZALLARI SEMANTIK QATLAMLARINI KOMPYUTER KORPUSIDA TEGLASHNING ONTOLOGIK PRINSIPLARI VA METODOLOGIYASI
Keywords:
Alisher Navoiy, korpus lingvistikasi, semantik teglash, ontologiya, tasavvuf leksikasi, raqamli gumanitar fanlar, bilimlar bazasi, Semantic Web.Abstract
Ushbu maqolada Alisher Navoiy g‘azal janri leksikasini mualliflik korpusi sharoitida semantik va ontologik jihatdan teglash (annotatsiyalash) prinsiplari tadqiq etilgan. Mumtoz matnlardagi tasavvufiy ramzlar, ishqiy lirik obrazlar hamda tabiat leksikasini tizimli teglash uchun maxsus raqamli ontologik model (Semantic Web) taklif qilingan. Tadqiqot doirasida Alisher Navoiy asarlari lug‘at tarkibini raqamli tahlil qilish uchun «Navoiy-OntoNet» modeli loyihalashtirilib, uning axborot tizimlaridagi o‘rni va tatbiq etish mexanizmlari aniq misollar (JSON/XML formalari) orqali ko‘rsatib berilgan.
References
1.Navoiy Alisher. Xazoyin ul-maoniy. 20 jildlik mukammal asarlar to‘plami. T. 3-6. – Toshkent: Fan, 1987-1990.
2.Abjalova M.A. O‘zbek tili korpusi muammolari va istiqbollari. – Toshkent: Fan, 2021. – 180 b.
3.G‘ulomova N., Eshmo‘minov A. Mualliflik korpuslarida semantik teglash prinsiplari (Alisher Navoiy asarlari misolida) // Kompyuter lingvistikasi va raqamli texnologiyalar. – 2023. – №2. – B. 45–52.
4.Berners-Lee T., Hendler J., Lassila O. The Semantic Web // Scientific American. – 2001. – Vol. 284. – № 5. – P. 34–43.
5.Gruber T. R. A translation approach to portable ontology specifications // Knowledge Acquisition. – 1993. – Vol. 5. – № 2. – P. 199–220.
6.Guarino N. Formal Ontology in Information Systems. – Amsterdam: IOS Press, 1998. – 300 p.
7.Safarov Sh. Pragmalingvistika. – Toshkent: O'zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2008. – 318 b.
8.Mahmudov N. Tilning mukammal tadqiqi yo'llarini izlab... // O'zbek tili va adabiyoti. – Toshkent, 2012. – № 5. – B. 3-16.
9.Hakimov M. Tasavvuf timsollari va ramzlari. – Toshkent: Ma’naviyat, 1999. – 120 b.
10.Копыл Д.А. Современный англоязычный научный дискурс: коммуникативно-прагматический потенциал убеждения: Автореф. ... канд. филол. наук. – Ростов-на-Дону, 2013. – 26 с.
