KICHIK KORXONADA ISHLAB CHIQARISH QUVVATLARIDAN FOYDALANISH SAMARADORLIGINI OSHIRISHDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARNING O‘RNI
Keywords:
Zamonaviy iqtisodiyotda raqamli texnologiyalar ishlab chiqarish jarayonlarini tashkil etish va boshqarishning asosiy vositasiga aylanib bormoqda.Abstract
Annotatsiya. Maqolada kichik korxonalarda ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanish samaradorligini oshirishda raqamli texnologiyalarning o‘rni tahlil qilingan. Tadqiqotning maqsadi — raqamli texnologiyalarning quvvatdan foydalanishga ta’sir mexanizmini ochib berish va ularni kichik korxonalarga joriy etish yo‘nalishlarini asoslashdan iborat. Ishda buyumlar interneti (IoT), ishlab chiqarishni boshqarish tizimlari (MES/SCADA), avtomatlashtirilgan OEE-monitoring, raqamli egizak, bashoratli tahlil, ERP va sun’iy intellekt texnologiyalarining quvvat yo‘qotilishini kamaytirishdagi roli ko‘rib chiqilgan. Raqamli texnologiyalarning ta’sir mexanizmi uchta kanal — shaffoflik (ma’lumot olish), tezkorlik (qaror qabul qilish) va bashoratlash (oldini olish) orqali izohlangan. O‘zbekiston sharoitida «Raqamli O‘zbekiston — 2030» strategiyasi doirasidagi imkoniyatlar va joriy etish to‘siqlari baholanib, kichik korxonalar uchun bosqichma-bosqich raqamlashtirish modeli taklif qilingan.
References
1.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi PF-6079-son «“Raqamli O‘zbekiston — 2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi Farmoni. — lex.uz.
2.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi PF-60-son «2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida»gi Farmoni. — lex.uz.
3.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 19-martdagi PF-50-son «Kichik va o‘rta biznesning iqtisodiyotdagi o‘rnini oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi Farmoni. — lex.uz.
4.Nakajima Seiichi. Introduction to TPM: Total Productive Maintenance. — Cambridge, MA: Productivity Press, 1988. — 129 p.
5.Goldratt Eliyahu M., Cox Jeff. The Goal: A Process of Ongoing Improvement. — Great Barrington: North River Press, 1984.
6.Jacobs F. Robert, Chase Richard B. Operations and Supply Chain Management: The Core. — New York: McGraw-Hill Education.
7.Khodiev Bobir Yunusovich, Mustafakulov Sherzod Igamberdievich, Tursunov Bobir Ovul o‘g‘li, Sigidov Yuriy, Khavrova Kristina. Methods for Control Efficiency Evaluation of the Production Capacities // Astra Salvensis. — 2019. — Supplement No. 1. — P. 499–521. DOI: 10.5281/zenodo.3666484.
8.Mustafakulov Sherzod Igamberdievich, Zarova Elena Viktorovna, Tikhomirova Anna Nikolaevna, Tursunov Bobir Ovul o‘g‘li. Research of Efficiency of Use of Production Capacity at the Enterprises of Textile Industry on the Basis of Methods of Multivariate Statistical Analysis (Namangan Region). — 2019. DOI: 10.5281/zenodo.3756255.
9.Tursunov Bobir Ovul o‘g‘li. O‘zbekistonda to‘qimachilik korxonalarida ishlab chiqarish quvvatlaridan samarali foydalanish masalalari // Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar. — 2017. — №5.
10.Ergashev Abrorbek Raxmatulla o‘g‘li. Sanoat korxonalarida ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanishni me’yorlashtirishning uslubiy jihatlari // O‘zbekiston sug‘urta bozori (Insurance Market of Uzbekistan). — 2026. — 3-jild, 2-son. — B. 112–113. DOI: 10.55439/INS/vol3_iss2/401.
11.Jalolov Ilhomjon Isomiddinovich. Korxona iqtisodiy salohiyatini statistik baholashning tadqiq etish uslublari // Qo‘qon universiteti xabarnomasi. — 2024. — 13-son. — B. 47–51. DOI: 10.54613/ku.v13i.1020.
12.Narmetova Dilafruz Azamatovna. O‘zbekistonda kichik biznesning iqtisodiy salohiyati: statistik tahlil va rivojlanish istiqbollari // Innovations in Science and Technologies. — 2025. — Maxsus son. — B. 254–260. DOI: 10.5281/zenodo.15619810.
13.Qosimov H. Q., Aslanova D. X., Ergashev R. Korxona iqtisodiyoti (o‘quv qo‘llanma). — Samarqand: SamDU nashri, 2003.
14.O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi. Raqamli iqtisodiyot: rasmiy statistika. — stat.uz.
15.O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi. Kichik biznes va tadbirkorlik: rasmiy statistika. — stat.uz (murojaat sanasi: 2026-yil iyul).
16.O‘zbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi. «Raqamli O‘zbekiston — 2030» strategiyasi to‘g‘risida. — mitc.uz.
17.Zamanov Oleg. «Raqamli O‘zbekiston–2030» strategiyasi qabul qilindi: sharh. — Norma.uz, 2020-yil 12-oktabr. — norma.uz.
18.O‘zbekistonda elektron tijoratning YaIMdagi ulushi va iqtisodiy ahamiyati // Ta’lim, tarbiya va aloqa. — phoenixpublication.net.
19.Projects and Plans in Industries Are Critically Reviewed. — Embassy of Uzbekistan / rasmiy axborot. — uzbekistan.org.
20.O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi. O‘zbekistonda kichik biznes va xususiy tadbirkorlik holati va rivojlanishi haqida ma’lumot. — mineconomy.gov.uz.
